Του Αργύρη Δεμερτζή/ecopress

Εγκύκλιος του γενικού γραμματέα Δημόσιας Περιουσίας του υπουργείου Οικονομικών δίνει οδηγίες στις Κτηματικές Υπηρεσίες για τα αυθαίρετα σε αιγιαλό και παραλία, να καταρτίσουν πρόγραμμα κατεδαφίσεων με εννέα κριτήρια, συμπεριλαμβάνοντας τα πρωτοκολλά κατεδαφίσεων, που λόγω των νομοθετικών αναστολών των προηγούμενων ετών δεν έχουν εκτελεστεί. Και ταυτοχρόνως να κινήσουν τις διαδικασίες νομιμοποίησης υπό κατεδάφιση αυθαιρέτων μετά από αίτηση των ιδιοκτητών τους και έγκριση μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων, χωρίς περιορισμό σε σχέση με την ημερομηνία κατασκευής.

«Όποιος φορέας, δημόσιος ή ιδιωτικός, επιθυμεί τη νομιμοποίηση υφιστάμενου έργου, οφείλει να υποβάλει αίτηση σύμφωνα με το άρθρο 14 του ν. 2971/2001. Η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων που θα εγκριθεί είτε με έκδοση περιβαλλοντικών όρων, είτε με υπαγωγή σε πρότυπες περιβαλλοντικές δεσμεύσεις, θα πρέπει να τεκμηριώνει ότι η διατήρηση του υφιστάμενου έργου, είτε αυτούσιου, είτε με τροποποιήσεις, είναι η λύση που επιβαρύνει λιγότερο το περιβάλλον» λέει η εγκύκλιος, που εξέδωσε ο Γενικός Γραμματέας Δημόσιας Περιουσίας Αθανάσιος Τσιούρας. Και σημειώνεται ότι:

→«H νομιμοποίηση υφιστάμενου έργου έχει αναλογία στην πολεοδομική νομοθεσία. Ειδικότερα, στην περ. ι) του άρθρου 28 του ν. 4495/2017 (Α’ 167) προβλέπεται η άδεια νομιμοποίησης ως διοικητική πράξη που εκδίδεται εκ των υστέρων για να νομιμοποιηθούν κατασκευές που είναι σύμφωνες με τις διατάξεις που ισχύουν κατά τον χρόνο της νομιμοποίησης ή κατά τον χρόνο της εκτέλεσης αυτών. Η νομιμοποίηση γίνεται χωρίς περιορισμό σε σχέση με την ημερομηνία κατασκευής, αντίθετα με τις τακτοποιήσεις που μπορούν να γίνουν μόνο για αυθαίρετες κατασκευές και αλλαγές χρήσεις μέχρι την 28η Ιουλίου 2011, σύμφωνα με το άρθρο 88 του ν. 4495/2017».

Οδηγίες για κατεδαφίσεις, νομιμοποιήσεις και παραχωρήσεις απλής χρήσης

Η εγκύκλιος της Γενικής Γραμματείας Δημόσιας Περιουσίας του υπουργείου Οικονομικών με θέμα: «Εφαρμογή της παρ. 5 του άρθρου 18 του ν. 5092/2024 και προγραμματισμός κατεδαφίσεων για έργα που έχουν κατασκευασθεί χωρίς άδεια στον αιγιαλό και την παραλία», δίνει αναλυτικές οδηγίες για:

-Τον προγραμματισμός των κατεδαφίσεων βάσει συγκεκριμένων 9  κριτηρίων από τα οποία η επικινδυνότητα έχει απόλυτη προτεραιότητα, ενώ στα λοιπά κριτήρια εφαρμόζεται σύστημα βαθμολόγησης Ο συνολικός προγραμματισμός εγκρίνεται από τις αρμόδιες υπηρεσίες και αποστέλλεται στις αποκεντρωμένες διοικήσεις και τους δήμους, με παράλληλη δημοσιοποίησή του. Σημειώνεται ότι ο  νόμος 5092/2024 προβλέπει την υποχρεωτική κατεδάφιση αυθαίρετων κατασκευών σε αιγιαλούς και παραλίες, ανεξαρτήτως αν προέρχονται από δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς.

-Τις ενέργειες μετά την έγκριση του προγραμματισμού. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν είτε να προβούν οι ίδιοι σε κατεδάφιση, είτε να ζητήσουν νομιμοποίηση μέσω του άρθρου 14 του ν. 2971/2001, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες περιβαλλοντικές προϋποθέσεις. Η νομιμοποίηση επιτρέπεται μόνο αν η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων αποδεικνύει ότι η διατήρηση του έργου είναι περιβαλλοντικά προτιμότερη. Ο προγραμματισμός μπορεί να τροποποιηθεί αν υπάρχουν ενδείξεις πρόθεσης νομιμοποίησης ή αυτοκατεδάφισης από τον ενδιαφερόμενο φορέα. Οι κατεδαφίσεις δεν επιτρέπεται να διαταράσσουν την τουριστική περίοδο και πρέπει να ολοκληρωθούν έως 30 Ιουνίου 2027.

-Την παραχώρηση απλής χρήσης αιγιαλού, η οποία σημειώνεται ότι  επιτρέπεται ακόμη και όταν υπάρχουν αυθαίρετα έργα, χωρίς να θίγεται η δυνατότητα κατεδάφισης ή νομιμοποίησης. Η διάρκεια των παραχωρήσεων δεν υπερβαίνει τον χρόνο κατεδάφισης, εκτός αν κινηθεί διαδικασία νομιμοποίησης. Απαιτείται δήλωση μηχανικού για την ασφάλεια. Μέχρι 31.12.2025, το αντάλλαγμα για τέτοιες παραχωρήσεις διπλασιάζεται βάσει του ν. 5092/2024.

Ολόκληρη η εγκύκλιος για τα αυθαίρετα σε αιγιαλό και παραλία

Ολόκληρη η εγκύκλιος της Γενικής Γραμματείας Δημόσιας Περιουσίας, προς τις Κτηματικές Υπηρεσίας, έχει ως εξής:

Θέμα: Εφαρμογή της παρ. 5 του άρθρου 18 του ν. 5092/2024 και προγραμματισμός κατεδαφίσεων για έργα που έχουν κατασκευασθεί χωρίς άδεια στον αιγιαλό και την παραλία

Α. Προγραμματισμός κατεδαφίσεων

Σε πολλούς αιγιαλούς και παραλίες της χώρας έχουν κατασκευασθεί χωρίς άδεια και διατηρούνται έργα είτε από δημόσιους, είτε από ιδιωτικούς φορείς. Το εκτεταμένο αυτό φαινόμενο προκαλεί σημαντικά περιβαλλοντικά και αισθητικά προβλήματα, ενδεχομένως και προβλήματα ασφάλειας των χρηστών και του κοινού, ενώ σε πολλές περιπτώσεις περιορίζει ουσιαστικά την κοινοχρησία του αιγιαλού και της παραλίας, κατά παράβαση της παρ. 1 του άρθρου 6 του ν. 5092/2024 (Α’ 33). Επίσης, εγείρει σοβαρά ζητήματα ως προς την ουσιαστική εφαρμογή της προστατευτικής νομοθεσίας που υπάρχει εδώ και πολλές δεκαετίες για τους αιγιαλούς και τις παραλίες και δημιουργεί την εντύπωση ότι η Πολιτεία δεν μπορεί να επιβάλει τη νομοθετική βούληση σε χώρους της δικής της ευθύνης.

Η παρ. 5 του άρθρου 18 του ν. 5092/2024, η οποία ισχύει σήμερα, επιβάλλει την κατεδάφιση των έργων που έχουν κατασκευασθεί παράνομα στον αιγιαλό και την παραλία. Αντίστοιχη πρόβλεψη υπήρχε στην προϊσχύουσα παρ. 4 του άρθρου 27 του ν. 2971/2001 (Α’ 285). Σε εφαρμογή των διατάξεων αυτών έχουν εκδοθεί πρωτόκολλα κατεδάφισης αυθαίρετων κατασκευών, τα οποία όμως ως επί το πλείστον δεν έχουν εκτελεσθεί. Σημειώνεται ότι με το άρθρο 14Α του ν. 2971/2001, που προστέθηκε με το άρθρο 34 του ν. 4607/2019 (Α’ 65), καθώς και με το άρθρο 46 του ν. 5131/2024 (Α’ 128) προβλέφθηκαν περιπτώσεις αναστολής της κατεδάφισης μετά από την εκκίνηση διαδικασίας για να νομιμοποιηθούν υφιστάμενα έργα σε αιγιαλούς και παραλίες.

Κατόπιν αυτών, επιβάλλεται η κατεδάφιση των αυθαίρετων έργων κατά τρόπο συντεταγμένο και προγραμματισμένο. Προς τούτο, καλείσθε να συγκεντρώσετε τα πρωτόκολλα κατεδάφισης που έχετε ήδη εκδώσει, να εκδώσετε πρωτόκολλα κατεδάφισης για όσες περιπτώσεις έχουν διαπιστωθεί και άλλες αυθαίρετες κατασκευές μετά από αυτοψία, και να προγραμματίσετε τη σειρά και τον χρόνο με τον οποίο θα ζητήσετε από τις υπηρεσίες των οικείων αποκεντρωμένων διοικήσεων την κατεδάφιση των αυθαίρετων κατασκευών με βάση τα κριτήρια της παρούσας. Πριν αποστείλετε προς τις αποκεντρωμένες διοικήσεις τον συγκεντρωτικό προγραμματισμό που προτείνετε, καλείσθε να αποστείλετε τον προτεινόμενο προγραμματισμό στο Τμήμα Αιγιαλού και Παραλίας, τη Διεύθυνση Περιουσίας, τη Γενική Διεύθυνση Δημόσιας Περιουσίας και Κοινωφελών Περιουσιών και στο Γραφείο Γενικού Γραμματέα προς έγκριση και συντονισμό.

Β. Κριτήρια που εφαρμόζονται κατά τον προγραμματισμό

Κατά τον προγραμματισμό και την προτεραιοποίηση των κατεδαφίσεων πρέπει να λάβετε υπόψη τα εξής κριτήρια:

α) Επικινδυνότητα: οι επικίνδυνες κατασκευές πρέπει να κατεδαφίζονται κατ’ απόλυτη προτεραιότητα σε σχέση με τις κατασκευές που δεν προκαλούν κινδύνους σε χρήστες και κοινό.

β) Δυσμενείς συνέπειες από την κατεδάφιση για το περιβάλλον: η κατεδάφιση μπορεί να προκαλέσει προβλήματα αντιστήριξης και ανάγκη για να κατασκευασθούν νέα έργα, ιδίως αντιδιαβρωτικά, ζημία σε γειτονικά νόμιμα έργα, ρύπανση και προβλήματα στο οικοσύστημα που έχει αναπτυχθεί. Τα έργα που μπορούν να κατεδαφίζονται με λιγότερα προβλήματα πρέπει να κατεδαφίζονται κατά προτεραιότητα σε σχέση με έργα, των οποίων η κατεδάφιση θα προκαλέσει προβλήματα, θα είναι τεχνικώς δυσχερής και θα απαιτήσει νέα έργα, ιδίως αντιδιαβρωτικά και αντιστήριξης.

γ) Χρόνος αυθαίρετης κατασκευής: οι πιο πρόσφατες κατασκευές πρέπει να κατεδαφίζονται κατά προτεραιότητα σε σχέση με τις παλαιότερες.

δ) Μέγεθος κατασκευής και παρεμπόδιση κοινοχρησίας: οι μεγαλύτερες κατασκευές που κατά τεκμήριο παρεμποδίζουν την κοινοχρησία περισσότερο πρέπει να κατεδαφίζονται κατά προτεραιότητα σε σχέση με τις μικρότερες.

ε) Εγγύτητα στη θάλασσα: οι κατασκευές που είναι εγγύτερα στη θάλασσα, ιδίως αν επηρεάζουν τη γραμμή του αιγιαλού, πρέπει να κατεδαφίζονται κατά προτεραιότητα σε σχέση με αυτές που είναι πιο μακριά.

 στ) Συγκέντρωση έργων που πρέπει να κατεδαφισθούν: παράνομα έργα που έχουν φυσική εγγύτητα μεταξύ τους, με αποτέλεσμα η εκτίμηση των λοιπών παραγόντων που αναφέρονται στην παρούσα (ιδίως των δυσμενών συνεπειών των κατεδαφίσεων για το περιβάλλον) να μπορεί να είναι ενιαία, πρέπει να κατεδαφίζονται κατά προτεραιότητα σε σχέση με έργα που είναι απομονωμένα.

ζ) Εξυπηρετούμενος σκοπός: έργα που δεν εξυπηρετούν δημόσιο σκοπό κατεδαφίζονται κατά προτεραιότητα σε σχέση με έργα που εξυπηρετούν δημόσιο σκοπό.

η) Σημασία για την τουριστική κίνηση: έργα, των οποίων η διατήρηση δεν επηρεάζει την τουριστική κίνηση, κατεδαφίζονται κατά προτεραιότητα σε σχέση με έργα που είναι επωφελή για την τουριστική κίνηση.

Με εξαίρεση το πρώτο κριτήριο (επικινδυνότητα), που τηρείται κατ’ απόλυτη σειρά (επικίνδυνες κατασκευές πρέπει να κατεδαφισθούν κατ’ απόλυτη προτεραιότητα), δύνασθε, σε περίπτωση κατεδάφισης και για κάθε ένα από τα υπόλοιπα κριτήρια, να αποδώσετε μία βαθμολογία που κινείται από το ένα (1), όταν η κατεδάφιση πρέπει να γίνει κατά μέγιστη προτεραιότητα, έως το πέντε (5), όταν η κατεδάφιση πρέπει να γίνει κατά ελάχιστη προτεραιότητα, σύμφωνα με τα αναφερόμενα παραπάνω. Ειδικά στο κριτήριο των δυσμενών συνεπειών στο περιβάλλον μπορείτε να αποδώσετε τριπλάσια βαθμολογία, από το τρία (3) έως το δεκαπέντε (15). Σε κάθε περίπτωση πρέπει ανά κατεδάφιση να μπορείτε να προσδιορίσετε πόσο συντρέχει κάθε ένα από τα κριτήρια αυτά. Με βάση την κατάταξη αυτή θα προτείνετε και ημερομηνίες (σε εύλογο εύρος) για την κατεδάφιση.

Οι κατεδαφίσεις δεν πρέπει να γίνονται κατά χρόνο που θα διαταράξει την ομαλή τουριστική κίνηση της κάθε περιοχής, ιδίως κατά την θερινή περίοδο. Επίσης, αν είναι εφικτό, ο προγραμματισμός για το σύνολο των κατεδαφίσεων δεν πρέπει να εκτείνεται πέραν της 30ής Ιουνίου 2027.

Στο Τμήμα Αιγιαλού και Παραλίας, τη Διεύθυνση Περιουσίας, τη Γενική Διεύθυνση Δημόσιας Περιουσίας και Κοινωφελών Περιουσιών και στο Γραφείο Γενικού Γραμματέα θα αποσταλεί ο παραπάνω πίνακας με τον προγραμματισμό των κατεδαφίσεων προς έγκριση.

Γ. Ενέργειες μετά την έγκριση του προγραμματισμού

Αφού σας επιστραφεί ο προγραμματισμός εγκεκριμένος από το γραφείο του Γενικού Γραμματέα, παρακαλείσθε να το αποστείλετε στην οικεία αποκεντρωμένη διοίκηση και στους δήμους της περιοχής. Επίσης, να μεριμνήσετε για τη δημοσίευσή του στον τοπικό τύπο και τις τοπικές ιστοσελίδες δημοσίου ενδιαφέροντος, σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης κ.λπ. σε συνεργασία με τους οικείους δήμους.

Στη δημοσίευση του προγραμματισμού καλείσθε να μεριμνήσετε, ώστε να αναφέρονται ρητώς οι δυνατότητες που έχουν οι ενδιαφερόμενοι δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς:

α) να κατεδαφίσουν τις παράνομες κατασκευές με δικές τους δαπάνες,

β) να ζητήσουν τη νομιμοποίησή τους σύμφωνα με το άρθρο 14 του ν. 2971/2001, όπως ορίζεται ειδικότερα παρακάτω.

Ο προγραμματισμός και οι προτεραιότητες που έχουν τεθεί μπορούν να μεταβληθούν αν οι ενδιαφερόμενοι εκδηλώσουν την πρόθεσή τους και προχωρήσουν σε προκαταρκτικές, τουλάχιστον, ενέργειες για την κατεδάφιση με δικές τους δαπάνες ή για τη νομιμοποίηση των εγκαταστάσεων. Σε μια τέτοια περίπτωση οι προγραμματιζόμενες κατεδαφίσεις, για τις οποίες εκδηλώθηκε η παραπάνω πρόθεση, μπορούν να μετατίθενται χρονικά. Αν οι μεταβολές στον προγραμματισμό είναι σημαντικές, ακολουθείται η διαδικασία που περιγράφεται υπό Β. και ο νέος προτεινόμενος προγραμματισμός αποστέλλεται προς έγκριση στο Τμήμα Αιγιαλού και Παραλίας, τη Διεύθυνση Περιουσίας, τη Γενική Διεύθυνση Δημόσιας Περιουσίας και Κοινωφελών Περιουσιών και στο Γραφείο Γενικού Γραμματέα.

Δ. Νομιμοποίηση υφιστάμενων έργων σύμφωνα με το άρθρο 14 του ν. 2971/2001

Εν όψει του άρθρου 14Α του ν. 2971/2001, που προστέθηκε με το άρθρο 34 του ν. 4607/2019, και του άρθρου 46 του ν. 5131/2024 τίθεται το ερμηνευτικό ζήτημα αν, και υπό ποιες προϋποθέσεις, επιτρέπεται η παραχώρηση αιγιαλού και παραλίας για την κατασκευή των έργων του άρθρου 14 του ν. 2971/2001. Επί του ζητήματος αυτού επισημαίνονται τα παρακάτω:

Το άρθρο 14Α του ν. 2971/2001 και το άρθρο 46 του ν. 5131/2024 δεν καθιερώνουν νέα, ειδική διαδικασία για τη νομιμοποίηση υφιστάμενων έργων, καθ’ όσον μάλιστα παραπέμπουν (ευθέως ή εμμέσως) στο άρθρο 14 του ν. 2971/2001 για τη διαδικασία, με βάση την οποία θα γίνει η νομιμοποίηση. Επίσης, δεν αποκλείουν τη χορήγηση παραχώρησης για την κατασκευή έργων, αν στον παραχωρούμενο αιγιαλό και παραλία ήδη υφίστανται έργα χωρίς άδεια. Η επισήμανση αυτή δεν αναιρεί ότι τα έργα που δεν διαθέτουν άδεια είναι κατεδαφιστέα, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 18 του ν. 5092/2024, όπως ήσαν και σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 27 του ν. 2971/2001.

Επισημαίνεται, ωστόσο, και ότι η κατεδάφιση ενός υφιστάμενου έργου μπορεί να έχει δυσμενείς περιβαλλοντικές επιπτώσεις από μόνη της. Όπως ήδη αναφέρθηκε υπό Β., οι επιπτώσεις αυτές, που μπορεί να περιλαμβάνουν και τις επιπτώσεις από την απαιτούμενη κατασκευή νέων έργων, ανεξάρτητων του αιτούμενου έργου, για λόγους αντιδιαβρωτικής και άλλης προστασίας, πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τον προγραμματισμό των κατεδαφίσεων. Σε κάθε περίπτωση, η κατασκευή ενός έργου καθ’ αυτήν συνεπάγεται δυσμενείς συνέπειες για το περιβάλλον, οι οποίες εξετάζονται στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης που προβλέπει η περ. β) της παρ. 6 του άρθρου 14 του ν. 2971/2001.

Η διαδικασία παραχώρησης σύμφωνα με το άρθρο 14 του ν. 2971/2001 επιδιώκει, μεταξύ άλλων, να περιορίσει την περιβαλλοντική επιβάρυνση από την κατασκευή του έργου. Προς τον σκοπό αυτό, όταν εξετάζεται αίτημα για παραχώρηση και αδειοδότηση έργων σύμφωνα με το άρθρο 14 του ν. 2971/2001 σε αιγιαλούς και παραλίες με υφιστάμενα έργα χωρίς άδεια, πρέπει να εξετάζονται συνδυαστικά οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την κατασκευή του νέου έργου και από την κατεδάφιση του υφιστάμενου. Μάλιστα, ιδίως αν το αιτούμενο έργο ταυτίζεται σε σημαντικό βαθμό με το υφιστάμενο, απαιτείται η σχετική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων να εξετάζει τουλάχιστον τρία ενδεχόμενα, σε σχέση με τις επιπτώσεις στο περιβάλλον, για να καταλήξει ποιο από τα τρία είναι λιγότερο επιβαρυντικό:

 α) η κατεδάφιση του υφιστάμενου έργου και εν συνεχεία η κατασκευή του αιτούμενου έργου,

 β) η διατήρηση του υφιστάμενου έργου και η πιθανή τροποποίησή του, ή

γ) η κατασκευή του αιτούμενου έργου επί ή πλησίον του υφιστάμενου έργου, ώστε στη συνέχεια να αποτελούν ενιαίο έργο.

Στο πλαίσιο αυτό δεν αποκλείεται να νομιμοποιηθεί ένα υφιστάμενο έργο, δηλαδή να χορηγηθεί άδεια γι’ αυτό εκ των υστέρων. Για να συμβεί αυτό, πρέπει να πρόκειται για έργο που θα μπορούσε να έχει κατασκευασθεί νομίμως, δηλαδή για έργο που θα μπορούσε να αδειοδοτηθεί σύμφωνα με το άρθρο 14 του ν. 2971/2001, αν είχε ακολουθηθεί η σχετική διαδικασία. Κρίσιμο στοιχείο για τον καθορισμό αν μπορεί να αδειοδοτηθεί ένα υφιστάμενο έργο είναι η προμνησθείσα μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, η οποία πρέπει να προκρίνει τη διατήρηση του έργου, με ή χωρίς κάποιες μετατροπές, ως τη βέλτιστη λύση περιβαλλοντικά.

Με βάση τα παραπάνω, όποιος φορέας, δημόσιος ή ιδιωτικός, επιθυμεί τη νομιμοποίηση υφιστάμενου έργου, οφείλει να υποβάλει αίτηση σύμφωνα με το άρθρο 14 του ν. 2971/2001. Η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων που θα εγκριθεί είτε με έκδοση περιβαλλοντικών όρων, είτε με υπαγωγή σε πρότυπες περιβαλλοντικές δεσμεύσεις, θα πρέπει να τεκμηριώνει ότι η διατήρηση του υφιστάμενου έργου, είτε αυτούσιου, είτε με τροποποιήσεις, είναι η λύση που επιβαρύνει λιγότερο το περιβάλλον.

Σημειώνεται ότι η νομιμοποίηση υφιστάμενου έργου έχει αναλογία στην πολεοδομική νομοθεσία. Ειδικότερα, στην περ. ι) του άρθρου 28 του ν. 4495/2017 (Α’ 167) προβλέπεται η άδεια νομιμοποίησης ως διοικητική πράξη που εκδίδεται εκ των υστέρων για να νομιμοποιηθούν κατασκευές που είναι σύμφωνες με τις διατάξεις που ισχύουν κατά τον χρόνο της νομιμοποίησης ή κατά τον χρόνο της εκτέλεσης αυτών. Η νομιμοποίηση γίνεται χωρίς περιορισμό σε σχέση με την ημερομηνία κατασκευής, αντίθετα με τις τακτοποιήσεις που μπορούν να γίνουν μόνο για αυθαίρετες κατασκευές και αλλαγές χρήσεις μέχρι την 28η Ιουλίου 2011, σύμφωνα με το άρθρο 88 του ν. 4495/2017.

Τέλος, σημειώνεται ότι τα έργα που μπορούν να νομιμοποιηθούν είναι έργα που έχουν κατασκευασθεί τόσο από δημόσιους, όσο και από ιδιωτικούς φορείς. Επισημαίνεται ότι η περ. α) της παρ. 2 του άρθρου 14 του ν. 2971/2001, όπως έχει διαμορφωθεί με το άρθρο 33 του ν. 4607/2019, κατά την οποία αδειοδοτούνται έργα για «σκοπούς κοινωφελείς ή προστασίας του περιβάλλοντος, εφόσον τα έργα εκτελούνται από το Δημόσιο ή Ν.Π.Δ.Δ., συμπεριλαμβανομένων των Ο.Τ.Α., επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας ή Φορείς Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών», εμπίπτει στην ενδεικτική απαρίθμηση που εξειδικεύει την παρ. 1 του ίδιου άρθρου. Επομένως, δεν αποκλείει από το ρυθμιστικό του πεδίο και έργα που έχουν γίνει από ιδιωτικούς φορείς.

Ε. Παραχώρηση απλής χρήσης

Από το άρθρο 18 του ν. 5092/2024 και από τη λοιπή τη νομοθεσία (περιλαμβανομένου και του προϊσχύσαντος άρθρου 27 του ν. 2971/2001) δεν προκύπτει ότι αποκλείεται ή περιορίζεται η παραχώρηση απλής χρήσης αιγιαλού και παραλίας, όταν επ’ αυτών υπάρχουν αυθαίρετα έργα. Εξ άλλου, η απαγόρευση της περ. ζ) της παρ. 2 του άρθρου 89 του ν. 4495/2017 καταλαμβάνει τη μεταβίβαση κυριότητας και όχι την παραχώρηση απλής χρήσης αιγιαλού, η οποία είναι ιδιώνυμη σύμβαση με ιδιωτικό και δημόσιο χαρακτήρα.

Ωστόσο, στον βαθμό που το Δημόσιο, κατ’ ενάσκηση της διακριτικής του ευχέρειας, δεν παραχωρεί προς απλή χρήση αιγιαλούς και παραλίες επί των οποίων υπάρχουν έργα μη αδειοδοτημένα, δημιουργείται ένα ισχυρό κίνητρο για την κατεδάφιση ή νομιμοποίηση των κατασκευών που ήδη βρίσκονται στους αιγιαλούς και τις παραλίες. Για τον λόγο αυτό, ένα από τα στοιχεία που συνεκτιμά η αρμόδια κτηματική υπηρεσία για την παραχώρηση απλής χρήσης αιγιαλού και παραλίας είναι και η ύπαρξη έργων χωρίς άδεια και, ενδεχομένως, η κίνηση της διαδικασίας για την κατεδάφισή ή τροποποίηση ή νομιμοποίησή τους.

Για λόγους δημοσίου συμφέροντος, που συνίστανται στη διαφύλαξη της τουριστικής κίνησης σε διάφορες επισκέψιμες περιοχές της χώρας, αλλά και την είσπραξη δημοσίων εσόδων, οι κτηματικές υπηρεσίες καλούνται να εξετάζουν αιτήματα για παραχώρηση της απλής χρήσης σε αιγιαλούς και παραλίες, ακόμη κι αν επί αυτών υπάρχουν κατασκευές χωρίς άδεια. Επισημαίνεται ότι οι αιτούντες επιχειρηματίες πολύ συχνά καταλήγουν να επιβαρύνονται από την παράλειψη των φορέων που πραγματοποίησαν την επέμβαση στον αιγιαλό και τα έργα χωρίς άδεια χωρίς οι ίδιοι να έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν στη διαδικασία για τη λήψη νόμιμης άδειας ή τη νομιμοποίηση εκ των υστέρων των έργων.

Ωστόσο, οι παραχωρήσεις αυτές δεν πρέπει να ορίζουν διάρκεια που να υπερβαίνει το χρονικό σημείο, κατά το οποίο προβλέπεται η κατεδάφιση του έργου του αιγιαλού σύμφωνα με τον προγραμματισμό κατεδαφίσεων που η οικεία κτηματική υπηρεσία έχει καταρτίσει και έχει εγκριθεί. Σε περίπτωση που κατά τη διάρκεια του προγραμματισμού εκκινήσει η διαδικασία για τη νομιμοποίηση υφιστάμενου έργου μπορεί, κατά την κρίση της οικείας κτηματικής υπηρεσίας, να συμφωνηθεί μεγαλύτερη διάρκεια σύμβασης ή να παραταθεί η συμφωνηθείσα μέχρι τρία (3) συνολικά έτη. Στη σύμβαση αποτυπώνεται ρητώς ότι η σύμβαση παραχώρησης καταγγέλλεται αζημίως για το Δημόσιο όταν στον χώρο της παραχώρησης πρέπει να εκκινήσουν οι διαδικασίες κατεδάφισης του υφιστάμενου έργου.

Είναι αυτονόητο ότι, για την κατάρτιση των συμβάσεων παραχώρησης, απαιτείται προηγουμένως να έχει διασφαλσθεί ότι από την παραχώρηση δεν προκύπτει κίνδυνος για τους χρήστες της παραχώρησης, τους λουομένους και το κοινό γενικότερα. Προς τον σκοπό αυτό, ο ενδιαφερόμενος υποβάλλει σχετική δήλωση μηχανικού που έχει τα σχετικά επαγγελματικά δικαιώματα σύμφωνα με το π.δ. 99/2018 (Α’ 187).

Τέλος, από τον συνδυασμό της παρ. 4 του άρθρου 23 του ν. 5092/2024 και του άρθρου 46 του ν. 5131/2024 προκύπτει ότι, σε περίπτωση που καταρτίζεται σύμβαση παραχώρησης απλής χρήσης μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2025, το αντάλλαγμα για τις παραχωρήσεις απλής χρήσης σε αιγιαλούς, επί των οποίων υπάρχουν έργα χωρίς νομιμοποίηση, είναι το διπλάσιο αυτού που υπολογίζεται σύμφωνα με την παρ. 6 του άρθρου 11 του ν. 5092/2024.

Ο Γενικός Γραμματέας Δημόσιας Περιουσίας

Αθανάσιος Τσιούρας

Τι λέει ο νόμος

Ο νόμος 5092/2024 Άρθρο 18 παράγραφος 5 «Μέτρα προστασίας της κοινοχρησίας – Διοικητικά μέτρα» προβλέπει ότι:

«5. Σε περίπτωση παράνομης κατασκευής έργων στον αιγιαλό ή την παραλία, τα έργα αυτά κατεδαφίζονται, σύμφωνα με τις διατάξεις που διέπουν την κατεδάφιση αυθαίρετων κατασκευών. Προς τούτο, ο Προϊστάμενος της αρμόδιας Κτηματικής Υπηρεσίας εκδίδει πρωτόκολλο κατεδάφισης, το οποίο κοινοποιεί, σύμφωνα με τον Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (ν. 2717/1999, Α’ 97), στον φερόμενο κύριο ή νομέα ή κάτοχο ή κατασκευαστή αυτών, ο οποίος, μέσα σε τριάντα (30) ημέρες από την κοινοποίηση, κατεδαφίζει τα κτίσματα και αίρει τα πάσης φύσεως κατασκευάσματα. Παράλληλα, η αρμόδια Κτηματική Υπηρεσία αποστέλλει το πρωτόκολλο κατεδάφισης στον Γραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Από την κατεδάφιση εξαιρούνται κτίσματα και κατασκευάσματα που εμπίπτουν στον Κώδικα νομοθεσίας για την προστασία των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς (ν. 4858/2021, Α’ 220) και τελούν υπό την προστασία του Υπουργείου Πολιτισμού, καθώς και κατασκευές ή κτίσματα που έχουν ήδη κηρυχθεί προστατευόμενα ή διατηρητέα με απόφαση αρμόδιας αρχής. Ενόσω εκκρεμεί η διαδικασία κήρυξης αυτών ως προστατευομένων ή διατηρητέων, αναστέλλεται η έκδοση ή η εκτέλεση εκδοθέντος πρωτοκόλλου κατεδάφισης».

Με αφορμή την εκδίκαση υπόθεσης που αφορά στην Αντίπαρο αναφορικά με την αναγνώριση οδού ως προϋφιστάμενης του 1923 η οποία οδηγεί σε προϋπόθεση δόμησης, το ΣτΕ εξέδωσε απόφαση με την οποία ξεκαθαρίζει το καθεστώς για την αναγνώριση οδών.

Σύμφωνα με την απόφαση του ΣτΕ, η αναγνώριση οδού ευρισκόμενης σε ευαίσθητη περιοχή του φυσικού ή του πολιτιστικού περιβάλλοντος, πρέπει να γίνεται με προεδρικό διάταγμα, διότι ακόμη και οι όλως εντοπισμένες τροποποιήσεις των πολεοδομικών σχεδίων στις περιοχές αυτές υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Προέδρου της Δημοκρατίας. Τέτοιες ευαίσθητες περιοχές αποτελούν και οι παραλιακοί οικισμοί, διότι ευρίσκονται πλησίον των ευαίσθητων οικοσυστημάτων των ακτών, με αποτέλεσμα κάθε πολεοδομική ρύθμιση που επιχειρείται σε απόσταση 500 μ. από την ακτή να πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 43 παρ. 2 του Συντάγματος, να γίνεται με την έκδοση προεδρικού διατάγματος. Επιπλέον, όπως αναφέρει το ΣτΕ, σε κάθε περίπτωση, η αναγνώριση οδού ως προϋφιστάμενης του 1923 συνιστά διαδικασία εντασσόμενη στον πολεοδομικό σχεδιασμό, και δεν έχει ως σκοπό να παρασχεθεί η δυνατότητα οικοδόμησης συγκεκριμένων παρακείμενων ακινήτων -ασχέτως αν η πρόσδοση οικοδομησιμότητας σε γεωτεμάχια συνιστά, υπό προϋποθέσεις, μία από τις έννομες συνέπειες της αναγνώρισης οδού.

Η αναγνώριση της επίμαχης οδού στην Αντίπαρο ως προϋφιστάμενης του 1923 θα μπορούσε να γίνει μόνο με π.δ., τόσο λόγω του ότι κείται σε απόσταση μικρότερη των 500 μ. από τη θάλασσα, όσο και λόγω της θέσης της σε μικρή νήσο των Κυκλάδων. Επιπλέον, στην εξεταζόμενη υπόθεση, προκύπτει ότι ναι μεν υπάρχουν στοιχεία ότι η οδός, στην οποία ανήκει το επίμαμαχο αναγνωρισθέν μικρό τμήμα των 130 μέτρων, φαίνεται να ενώνει κοινόχρηστους χώρους και σημεία προορισμού, ωστόσο το αρμόδιο Τμήμα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, δεν προέβη σε συνολική αξιολόγηση του ιστορικού διαμόρφωσης του δρόμου, καθ’ όλο του το μήκος, αλλά περιορίστηκε σε θετική εισήγηση σχετικά με την αναγνώριση μόνο του επίμαχου τμήματος «έμπροσθεν της ιδιοκτησίας ……, δηλαδή σε τμήμα της οδού μόνο ολίγων μέτρων, όπως φαίνεται και στα οικεία τοπογραφικά διαγράμματα, και μάλιστα χωρίς να προβεί σε δική του έρευνα, αφού «βασίστηκε αποκλειστικά στα προσκομισθέντα από τον ενδιαφερόμενο στοιχεία».

Διαβάστε παρακάτω την περίληψη της απόφασης 1461/2024 του ΣτΕ από το Νόμος + Φύση:

Ο αιτών, φερόμενος ως ιδιοκτήτης ακινήτου όμορου με αυτό του πρώτου εκ των παρεμβαινόντων, τα οποία έχουν πρόσωπο στην προαναφερθείσα οδό, με έννομο συμφέρον ασκεί την υπό κρίση αίτησή. Λαμβάνοντας, εξάλλου, υπόψη ότι με την υπό κρίση αίτηση ακυρώσεως επιδιώκεται η ακύρωση πράξης που αφορά σε προϋπόθεση δόμησης, αρκεί η ιδιότητα του αιτούντος ως όμορου ιδιοκτήτη για τη θεμελίωση του εννόμου συμφέροντος. Επομένως δεν ασκεί, εν προκειμένω, επιρροή ο ισχυρισμός των παρεμβαινόντων ότι ο αιτών έχει ανεγείρει εξοχική κατοικία με πρόσωπο επί της επίμαχης οδού. Και τούτο, διότι, κατά την έννοια του άρθρου 47 παρ. 1 του π.δ/τος 18/1989 (Α’ 8), το συμφέρον προς άσκηση αιτήσεως ακυρώσεως δεν παύει να είναι έννομο από μόνο το γεγονός ότι ο αιτών φέρεται να έχει παραβιάσει διάταξη της κείμενης νομοθεσίας. Όπως δε έχει κριθεί, ο νόμος αποβλέπει, και αρκείται, στην ύπαρξη δεσμού που επιτρέπει στον αιτούντα να αμφισβητήσει την αντικειμενική νομιμότητα της προσβαλλόμενης διοικητικής πράξεως, προκειμένου να επιτύχει αποτέλεσμα που καθ’ εαυτό δεν αποδοκιμάζεται από την έννομη τάξη.

Όπως έχει κριθεί η προθεσμία προσβολής με αίτηση ακυρώσεως πράξης με την οποία οδός, καίτοι μη προβλεπόμενη σε εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο, αναγνωρίζεται ως προϋφισταμένη του 1923 δεν κινείται από τη δημοσίευση της πράξης στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως αλλά αρχίζει από τη γνώση ή την κοινοποίησή της στον αιτούντα. Και τούτο διότι, κατά την ειδική διαδικασία που προβλέπεται στο νόμο για την αναγνώριση οδού, δεν διασφαλίζεται δημόσια ή ατομική γνωστοποίηση και πρόσκληση για τη συμμετοχή το)ν ενδιαφερομένων και την υποβολή ενστάσεων, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να δημιουργηθεί τεκμήριο γνώσης από τη δημοσίευση της οικείας πράξης στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Η μη αναφορά των αγροτικών οδών στο νεώτερο ν. 3155/1955 (αντίθετα από το π.δ. έτους 1929 που τις περιελάμβανε) οφείλεται, προφανώς, στο ότι οι εν λόγω οδοί, εφόσον είναι κοινόχρηστες, αποτελούν ειδικότερη κατηγορία των δημοτικών ή κοινοτικών οδών, αν μάλιστα ληφθεί υπόψη ότι στο νόμο αυτό η έννοια των δημοτικών ή κοινοτικών οδών είναι ευρεία, δηλαδή περιλαμβάνει τις οδούς που εξυπηρετούν τις «πάσης φύσεως ανάγκες του Δήμου ή μιας Κοινότητας μέσα στα δημοτικά όρια αυτών». Οι διατάξεις του άρθρου 411 Κ.Β.Π.Ν. απαγορεύουν, κατ’ αρχήν, από τη θέση τους σε ισχύ και εφεξής, την καθ’ οιονδήποτε τρόπο δημιουργία οδών ή άλλων κοινοχρήστων χώρων με ιδιωτική βούληση, αποσκοπούν στην παρεμπόδιση της δημιουργίας ιδιωτικών σχεδίων ρυμοτομίας και εφαρμόζονται επί περιοχών ευρισκομένων είτε εντός είτε εκτός ρυμοτομικού σχεδίου. Επιτρέπεται πάντως, κατά παρέκκλιση από την προαναφερθείσα απαγόρευση, η αναγνώριση από τη Διοίκηση, κατά τη διαδικασία της παραγράφου 4 του ως άνω άρθρου, κοινοχρήστου χώρων ως σχηματισθέντων από ιδιώτες πριν από τη θέση σε ισχύ των εν λόγω απαγορευτικών διατάξεων.

Η κατ’ εφαρμογήν των προπαρατεθεισών διατάξεων αναγνώριση οδών ως προϋφισταμένων του 1923, συνδεόμενη κατά την πολεοδομική νομοθεσία με την οικοδομησιμότητα των ακινήτων που έχουν πρόσωπο στις αναγνωριζόμενες αυτές οδούς, έχει τις συνέπειες της δημιουργίας κοινοχρήστου χώρου και εξομοιώνεται με τροποποίηση πολεοδομικού σχεδίου, επιτρεπτώς, όμως, ανατίθεται σε άλλα πλην του Προέδρου της Δημοκρατίας όργανα, ως εντοπισμένη ρύθμιση, εφόσον αφορά ένα ακίνητο ή μικρό αριθμό γειτονικών ακινήτων. Ωστόσο, εάν η εν λόγω αναγνώριση αφορά οδό ευρισκόμενη σε ευαίσθητη περιοχή του φυσικού ή του πολιτιστικού περιβάλλοντος, η αναγνώριση πρέπει να γίνεται με προεδρικό διάταγμα, διότι ακόμη και οι όλως εντοπισμένες τροποποιήσεις των πολεοδομικών σχεδίων στις περιοχές αυτές υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Προέδρου της Δημοκρατίας. Τέτοιες ευαίσθητες περιοχές αποτελούν και οι παραλιακοί οικισμοί, διότι ευρίσκονται πλησίον των ευαίσθητων οικοσυστημάτων των ακτών, με αποτέλεσμα κάθε πολεοδομική ρύθμιση που επιχειρείται σε απόσταση 500 μ. από την ακτή να πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 43 παρ. 2 του Συντάγματος, να γίνεται με την έκδοση π.δ/τος. Για την ταυτότητα του λόγου, ακόμη και εκτός σχεδίου ή εκτός ορίων οικισμών περιοχές που ευρίσκονται πλησίον των ευαίσθητων οικοσυστημάτων των ακτών είναι ευαίσθητες, με αποτέλεσμα κάθε πολεοδομική ρύθμιση που επιχειρείται σε απόσταση 500 μ. από την ακτή να πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 43 παρ. 2 του Συντάγματος, να γίνεται με την έκδοση π.δ/τος.

Όπως έχει κριθεί, σημαντικό στοιχείο του φυσικού περιβάλλοντος είναι τα ευπαθή ή ευαίσθητα οικοσυστήματα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται τα μικρά νησιά, που χαρακτηρίζονται από την ενότητα και τη λιτή συμμετρία του τοπίου τους και τη στενή αλληλεξάρτηση των ανθρωπογενών συστημάτων και του φυσικού περιβάλλοντος, με συνέπεια να είναι ιδιαιτέρως ευάλωτα σε εξωγενείς επεμβάσεις. Για την προστασία των νησιών προνοεί ιδιαιτέρως το Σύνταγμα, το οποίο στο άρθρο 101 παρ. 4, όπως ισχύει, επιβάλλει στο νομοθέτη και τη Διοίκηση, όταν δρουν κανονιστικώς, να λαμβάνουν υπ’ όψη τις ιδιαίτερες συνθήκες, μεταξύ άλλων, των νησιωτικών περιοχών και να μεριμνούν για την ανάπτυξή τους.  Επομένως, και τα μικρά νησιά αποτελούν ευαίσθητες περιοχές με αποτέλεσμα κάθε πολεοδομική ρύθμιση που αφορά σε αυτά να πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 43 παρ. 2 του Συντάγματος, να γίνεται με την έκδοση π.δ/τος.

Η αναγνώριση της επίμαχης οδού στην Αντίπαρο ως προϋφιστάμενης του 1923 θα μπορούσε να γίνει μόνο με π.δ., τόσο λόγω του ότι κείται σε απόσταση μικρότερη των 500 μ. από τη θάλασσα, όσο και λόγω της θέσης της σε μικρή νήσο των Κυκλάδων. Αβασίμως δε, ενόψει των ανωτέρω, προβάλλεται από το Δημόσιο και τους παρεμβαίνοντες ότι η προσβαλλόμενη πράξη απλώς αναγνωρίζει, βάσει αντικειμενικών δεδομένων, μία προϋπάρχουσα κατάσταση, ότι το ειδικότερο ζήτημα του παραλιακού χαρακτήρα της οδού δεν μπορεί να ερευνηθεί αυτεπαγγέλτως και ότι νομίμως εκδόθηκε από τον Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου, διότι η νήσος Αντίπαρος δεν έχει χαρακτηριστεί ως τόπος ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους, η δε αναγνωρισθείσα οδός ούτε βρίσκεται εντός ορίων περιοχής ενταγμένης στο δίκτυο Natura 2000 ή χαρακτηρισμένης ως Καταφύγιο Άγριας Ζωής (ΚΑΖ) ή αρχαιολογικής ζώνης ή περιοχής αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, ούτε έχει χαρακτηριστεί ως Διαδρομή Πολιτιστικού Ενδιαφέροντος (μονοπάτι).

Η οδός, έστω και κατά ένα τμήμα της ή κατά τη μία κατεύθυνσή της, πρέπει απαραιτήτως να ενώνει κοινόχρηστους χώρους ή σημεία προορισμού. Αντιθέτως, δεν νοείται οδός που προβάλλεται αποκλειστικά στο όριο μιας ιδιοκτησίας, αποτελώντας κατ’ ουσία την προέκταση αυτής. Οίκοθεν νοείται ότι πρέπει να αποδεικνύεται ότι καθ’ όλο το ούτω προσδιοριζόμενο μήκος της, μέχρι του σημείου συνδέσεως με οδό ή άλλο σημείο προορισμού, προϋπήρχε του έτους 1923. Σε κάθε δε περίπτωση, η αναγνώριση οδού ως προϋφιστάμενης του 1923 συνιστά διαδικασία εντασσόμενη στον πολεοδομικό σχεδιασμό, και δεν έχει ως σκοπό να παρασχεθεί η δυνατότητα οικοδόμησης συγκεκριμένων παρακείμενων ακινήτων -ασχέτως αν η πρόσδοση οικοδομησιμότητας σε γεωτεμάχια συνιστά, υπό προϋποθέσεις, μία από τις έννομες συνέπειες της αναγνώρισης οδού.

Από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι ναι μεν υπάρχουν στοιχεία ότι η οδός, στην οποία ανήκει το επίμαμαχο αναγνωρισθέν μικρό τμήμα των 130 μέτρων, φαίνεται να ενώνει κοινόχρηστους χώρους και σημεία προορισμού, ωστόσο το αρμόδιο Τμήμα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, δεν προέβη σε συνολική αξιολόγηση του ιστορικού διαμόρφωσης του δρόμου, καθ’ όλο του το μήκος, αλλά περιορίστηκε σε θετική εισήγηση σχετικά με την αναγνώριση μόνο του επίμαχου τμήματος «έμπροσθεν της ιδιοκτησίας ……, δηλαδή σε τμήμα της οδού μόνο ολίγων μέτρων, όπως φαίνεται και στα οικεία τοπογραφικά διαγράμματα, και μάλιστα χωρίς να προβεί σε δική του έρευνα, αφού «βασίστηκε αποκλειστικά στα προσκομισθέντα από τον ενδιαφερόμενο στοιχεία». Ενόψει των γενομένων δεκτών ανωτέρω σχετικά με την έννοια των κρίσιμων για την υπόθεση διατάξεων, κατά την οποία η κατ’ εξαίρεση εφαρμογή της διαδικασίας αναγνώρισης οδού ως προϋφιστάμενης του έτους 1923, προϋποθέτει την ύπαρξη ιδιωτικής οδού τεθείσας από ιδιώτες σε κοινή χρήση καθ’ όλο της το μήκος και πάντως δεν αφορά σε προϋφιστάμενη δημόσια ή δημοτική οδό για τις οποίες ακολουθείται άλλη διαδικασία η ως άνω κρίση της Διοικήσεως περί αναγνώρισης τμήματος οδού ως προϋφιστάμενου του 1923 δεν είναι επαρκώς αιτιολογημένη, καθώς δεν διευκρινίστηκε από αυτήν, με βεβαία και απηλλαγμένη αμφιβολιών κρίση, και μάλιστα κατόπιν αξιολόγησης όχι μόνο των στοιχείων που προσκόμισε ο ενδιαφερόμενος, αλλά και κάθε άλλου πρόσφορου στοιχείου που η Διοίκηση έχει στη διάθεσή της, ότι η προς αναγνώριση οδός προϋφίσταται ως ιδιωτική και τεθείσα σε κοινή χρήση προ του έτους 1923, και δη καθ’ όλο της το μήκος, το οποίο εκτείνεται μεταξύ των δύο ακραίων σημείων σύνδεσης με κοινόχρηστους χώρους και σημεία προορισμού. Εξάλλου, το γεγονός ότι η προτεινόμενη προς αναγνώριση οδός προβάλλει στο όριο και έμπροσθεν ιδιοκτησιών, αποτελώντας κατ’ ουσίαν προέκτασή τους, δεν δύναται να της προσδώσει τον χαρακτήρα της οδού.

Πρόεδρος: Μ. Γκορτζολίδου
Εισηγητής: Δ. Πυργάκης

Τη δέσμευση ότι θα δοθεί παράταση ενός μήνα – έως τα τέλη Ιουνίου – για την υποβολή των αντιρρήσεων κατά των δασικών χαρτών, ανέλαβε ο Υπουργός Περιβάλλοντος & Ενέργειας κ. Κώστας Σκρέκας αναγνωρίζοντας το δίκαιο του αιτήματος.

Η δέσμευση του Υπουργού ήρθε στη διάρκεια συνάντησης μεταξύ του ιδίου, της Βουλευτή Χανίων Ντόρας Μπακογιάννη και του Αντιπεριφερειάρχη Χανίων Νίκου Καλογερή μετά από αίτημα του τελευταίου, με αντικείμενο την παράταση υποβολής αντιρρήσεων κατά του δασικού χάρτη η οποία έχει καταληκτική ημερομηνία την 31η Μαΐου 2022.

Μέχρι στιγμής πάνω από 180.000 αντιρρήσεις έχουν υποβληθεί από τους πολίτες κατά των Δασικών Χαρτών, ενώ το μεγάλο κύμα διαμαρτυρίας από τους κατοίκους της Κρήτης και των νησιών Κυκλάδων, Αιγαίου, Δωδεκανήσου και Ιονίου οδήγησε την κυβέρνηση στην παράταση των αναρτήσεων των Δασικών Χαρτών, που λήγει 31 Μαΐου. Στόχος του Υπουργείου είναι να γίνουν από τις Διευθύνσεις Δασών περισσότερες διορθώσεις στους αναθεωρημένους χάρτες και επίσης να κατατεθεί και νομοθετική ρύθμιση για τις εκχερσωμένες γεωργικές εκτάσεις.

Τι πρέπει να προσέξουν οι πολίτες, που «θίγονται» από τους Δασικούς Χάρτες;

α) Να συγκεντρώσουν όλους τους παλαιούς τίτλους ιδιοκτησίας του ακινήτου, από όλους τους προκτήτορες.

β) Να ανατρέξουν στο αρχείο τους και να βρούνε τυχόν μισθωτήρια, παραχωρητήρια ή αποφάσεις από Νομάρχη ή Δασαρχείο που να αφορά την έκταση.

γ) Να δούνε μήπως η έκταση συμπεριλαμβάνεται σε πράξεις που εκδόθηκαν στο πλαίσιο της αγροτικής νομοθεσίας, όπως: αποφάσεις Επιτροπών Απαλλοτριώσεων για το σύνολο των εκτάσεων των οποίων επελήφθησαν (κληροτεμάχια, εξαιρεθείσες υπέρ ιδιοκτητών εκτάσεις, ιδιοκτησίες, διαθέσιμες και κοινόχρηστες εκτάσεις), διανομές και αναδασμοί για το σύνολο των εκτάσεων που αναφέρονται στα σχετικά κτηματολογικά διαγράμματα, άδειες Υπουργού ή Νομάρχη για κάθε περίπτωση μεταβίβασης αγροτικών ακινήτων.

δ) Συγκεκριμένα για όσους έχουν βιομηχανικά και τουριστικά ακίνητα να εξετάσουν αν έχουν πράξεις της διοίκησης που εκδόθηκαν με σκοπό τη βιομηχανική και τουριστική ανάπτυξη της χώρας, όπως απαλλοτριώσεις με σκοπό την εγκατάσταση βιομηχανικής ή τουριστικής μονάδας ή άδειες εγκατάστασης ή/ και λειτουργίας βιομηχανικής ή τουριστικής μονάδας.

ε) Αν υπάρχει κτίσμα εντός της έκτασης θα πρέπει να προσκομίσουν την άδεια οικοδομής και βεβαίωση από την πολεοδομία ότι δεν έχει ανακληθεί ή ακυρωθεί.

στ) Ειδικά για αυθαίρετα σπίτια μέσα στο δάσος, για τα οποία οι Δήμοι δήλωσαν ότι όλα μαζί αποτελούν «οικιστική πυκνότητα» και εξαιρέθηκαν από τον Δασικό Χάρτη (ιώδες περίγραμμα) θα πρέπει να παρακολουθήσουν τις ανακοινώσεις της Διεύθυνσης Δασών της περιοχής τους, ώστε να υποβάλλουν έγκαιρα την αντίρρηση τους όταν γίνει ξανά ανάρτηση του δασικού χάρτη για την συγκεκριμένη περιοχή.

ζ) Σε περίπτωση που έχει κάποιος υποβάλλει εμπρόθεσμα αίτηση διόρθωσης του χάρτη για το οποίο σφάλμα ευθύνεται η διοίκηση και πρέπει να διορθώσει (αίτηση Προδήλου Σφάλματος) και αυτή έχει απορριφθεί, θα πρέπει να καταβάλλει το αναλογούν παράβολο και να εξετασθεί η αίτησή του, ως αντίρρηση από την αρμόδια Επιτροπή Εξέτασης Αντιρρήσεων (ΕΠ.Ε.Α.)

Τι πρέπει να προσκομίσουν οι αγρότες;

–  Αποφάσεις των Επιτροπών Απαλλοτριώσεων (παραχωρηθέντα κληροτεµάχια, εξαιρεθείσες υπέρ ιδιοκτητών εκτάσεις, ιδιοκτησίες που εξαιρέθηκαν υπέρ ιδιοκτητών και κοινόχρηστες εκτάσεις), που απέδωσαν αγροτική, γεωργική, κτηνοτροφική ή μικτή χρήση.

– Παραχωρητήρια αγροτικών κλήρων.

– Αποφάσεις κύρωσης διανομών και αναδασμών, µε διακριτό αριθμό τεμαχίου και χρήση γεωργική, κτηνοτροφική ή μικτή.

– Αποφάσεις του υπουργού Γεωργίας ή Νομάρχη, µε τις οποίες χορηγήθηκαν άδειες για κατάτµηση – αγοραπωλησία αγροτικών γαιών µε αγροτική, γεωργική, μικτή χρήση.

– Αποφάσεις του υπουργού Γεωργίας περί παραχώρησης γαιών.

– Αδειες του υπουργού Γεωργίας για συμφωνίες εκούσιας μεταβίβασης καλλιεργήσιμων εκτάσεων προς ακτήμονες καλλιεργητές.

– Αποφάσεις Επιτροπών Απαλλοτριώσεων περί παραχώρησης αγροτικών δημοσίων κτημάτων.

– Αποφάσεις διάθεσης εξαγορασθέντων από το Δημόσιο κτημάτων.

– Αμπελουργικό και Ελαιουργικό Μητρώο, όπου περιλαμβάνονται εκτάσεις µε πράξεις της Διοίκησης.